پاميس= پوميس(PUMICE)=پوکه معدنی

اين سنگ به رنگ سفيد مايل به زرد تا خاكستري روشن و قهوه اي است و در اثر انباشته شدن خاكسترهاي آتششفشاني و آهسته سرد شدن آنها همراه با انبساط ناشي از حبابهاي به وجود آمده توسط بخار و گازهاي موجود در آن به وجود ميآيد. معادن غنی پامیس ایران در اردبیل، آذربایجان شرقی و به خصوص بستان آباد تبریز، قروه کرمانشاه، دامنه های البرز، کرمان و سیستان و بلوچستان و به ندرت در برخي مناطق استان خراسان وجود دارد . وزن مخصوص خشك ظاهري این سبکدانه ها در حدود 500 تا 800 کیلوگرم بر متر مکعب می باشد.اين سنگ معدني داراي درجه سختي بالا و نيز تخلخل فراوان ميباشد. همچنين داراي دانهبنديهاي متفاوت از ذرات غباري تا قطعات بزرگ با قطر بيش از 100 ميليمتر است كه .هر يك از اندازههاي فوق با قيمت هاي متفاوت براي مصارف بخصوصي به كار ميروند. پامیس به صورت عدسي هايي با قطر 50 تا 100 متر و ارتفاع حدود 5 متر در زير لايههايي از خاك و سنگ وجود دارد . اکتشاف به کمک حفر چاه و ایجاد ترانشه صورت می گیرد و پس از آن توسط بلدوزر عمليات باطله برداري يعني برداشتن سنگ و خاك از روي لايههاي پامیس انجام ميشود.
درمرحله بعد عمليات بارگيري به كمك لودر صورت مي پذيرد و حمل ماده معدني به وسيله كاميون و كمپرسي از محل معدن به سمت سنگ شكن جهت ايجاد دانه بندي هاي مختلف انجام ميشود . امكان فعاليت معدن حدود 8 ماه از سال وجود دارد و تعداد روزهاي مفيد كاري حدوداً 200 روز در سال ميباشد.
پاميس و پوكه هاي معدني وابسته به سنگهاي پيروكلاستيك جوان هستند، با اين كه سنگهاي پيروكلاستيك جوان در ايران برونزد گسترده دارند ولي انباشتگي هاي شناخته شده پوميس و پوكه هاي معدني در ايران پيرامون گنبدها و كراترهاي آتشفشاني نئوژن –كواترنر جاي دارند همانند پوكه معدني انديشکان واقع در سرولايت نيشابور ،كرف و لهريز،پوكه معدني گزانه ،پوكه معدني دينه (دره ليمر)و پوكه معدني ملارو اسكوش بالا مي باشند.پوكه معدني كراف در كناره شرقي قله دماوند و در مجاورت روستاي كرف جاي گرفته است محدوده مورد نظر از سنگهاي آتش فشاني،توف آندزيتي و پوميس (پوكه معدني) وابسته به آتش فشان دماوند پديد آمده است.ماده معدني در پيكر لايه هاي عدسي مانند با لايه بندي يك دست و هم اندازه و در بيشتر جاها بدون داشتن باطله است در جاهاي كه باطله وجود دارد ستبراي آن نيز كم و همچنين كانسنگ نرم است.
و در اطراف آتشفشان هاي سهند و سبلان ذخايرپوكه هاي معدني فراواني وجود دارند از قبيل پوكه معدني ايرانق، قرونه ،شيبلي، تيكمه داش و پوكه معدني سرعين و كانسار آج واج.
پوكه معدني تيكمه داش،اين كانسار وابسته به سنگهاي آتش فشاني و آذرآواري آتش فشان سهند است.اين كانسار بطور كامل در پيكر لايه اي به ستبراي3 متر و در پاره اي نقاط8/1-2 متر در زير لايه اي از ماسه و مارن و بندرت كنگلومراي جاي دارد. در بخش هاي شمالغربي فزون بر لايه اصلي يك لايه ديگر پوكه به ستبراي 8/0-2/0 متر ديده مي شود كه در برخي جاها قابل بهره برداري است .
پيروكلاستيك هاي پالئوژن: فراوانترين سنگهاي پيروكلاستيك البرز وابسته به سازند كرج با سن ائوسن مياني است.برخي سنگهاي پيروكلاستيك پالئوژن نيز هستند كه در مصالح ساختماني بكار گرفته مي شوند.
|
اندازه دانه |
ماکزيمم جرم حجمی خشک انبوهی (kg/m3) |
|
سبکدانه ريز(تا ۵ ميلي متر) |
1120 |
|
سبکدانه درشت(از۵ ميلي متر به بتلا) |
880 |
|
مخلوط سبکدانه ريز درشت |
1040 |
كاربرد پوکه معدنی(پامیس) در صنايع توليدي وابسته به ساختمان:
۱- توليد انواع بلوكهاي سيماني سبك ته باز و ته بسته .
۲- پنلهاي پيش ساخته نماي ساخماني
۳- انوع آجرهاي سبك با ابعاد مختلف
۴- پنلهاي ديواري پيش ساخته
۵- پنلهاي سقفي پيش ساخته
۶- قطعات تزئيني ساختمان
۷- انوع كَوَل چاه
كاربردهاي مختلف پوكه معدني(پاميس) دراجراي
عمليات ساختماني و عمراني :
۱- پر كننده كف ساختمان و شيببندي پشت بام
۲- استفاده در ملات پشت كار (مانند سنگ نما و ...)
۳- انواع سيمانكاريهاي نما و رويه كاري
۴- حائل بين خاك و بتن (مانند بتنهاي فونداسيون، پايه پلها، ديوار تونلها و سدها، سقف كانالهاي زيرزميني، حائل بين ديوارهاي طبقات زيرين با خاك )
۵- ساخت انواع بتن سبك با مقاومت مناسب
۶- تعمير و نگهداري قطعات بتني
۷- انجام ايزولاسيون لولههاي زير آب رودخانه ها و دريا ها
كاربردهاي ديگر پامیس :
پاميس در حال حاضر يكي از مواد مهم است كه جايگزين شن و ماسه در استخرهاي تصفيه فاضلاب ها و پس آبهاي سنگين شده است .
اسکوریا در تصفيه خانه ها، آب با كيفيت مطلوب تر را در استحصال مجدد آن به دست مي دهد، همچنين مدت زمان بهره برداري از پوكه نسبت به شن و ماسه ۳ برابر بيشتر است .
در ضمن با توجه به سبك بودن پوكه، تخليه استخرهاي تصفيه، ساده تر مي باشد.
پامیس در كشاورزي بدون خاك ( hydroponics ) كاربردهاي مختلفي دارد و استفاده از اسکوریا در اين نوع كشاورزي قابليت هاي كشت و بهره برداري را بالا مي برد و همچنين پوکه دانه دار با اندازه
( mm۱۰ - ۵ ) بعنوان اصلاح و بهينه سازي خاک ضعيف و براي بهتر شدن آبياري و زهکشي به کار مي رود چرا که باعث مي شود رطوبت درون خاک همچنان باقي بماند و در پرورش گل، تهويه مطبوع زمين هاي مسابقه، تهويه زمين چمن گلف و کود زمين هاي فقير ازمواد معدني و ايجاد مزارع کيوي کاربرد بسيار دارد و همچنين در مناطق خشك و يا مناطقي كه احتياج به ايجاد فضاي سبز و باغباني در نقاط خاص مي باشد ( گلخانه ها، ايجاد فضاي سبز بر روي كانال هاي بتني زيرزميني و كشاورزي در مناطق كم آب ) پوميس بعنوان لايه زيرين خاك به كار برده مي شود كه خواص مهم آن عبارتند از :
۱- حفظ آب و انتقال تدريجي آن به خاك
۲- كم كردن فشار خاك
۳- استفاده بهينه از حجم خاك
۴- بالا بردن خاصيت معدني و قدرت خاك بعلت وجود مواد معدني در حد و درصد خاص
پامیس نيز به عنوان يك ساينده بسيار خوب در صنايع استفاده ميشود . ساخت كاغذ سند باده ، صفحات دستگاه فرز ، سنگ شور كردن پارچه ها و سنگ پا ازجمله كاربردهاي سايشي پاميس مي باشد .
پاميس از نظر شيميايي خنثي و غيرقابل حل و فاقد خاصيت مغناطيسي ميباشد چگالي آن پايين و حاوي مخلوطي از سيليكاتهاي نامنظم و اكسيد آلومينيوم و لايههايي از اكسيد فلزات ديگر ميباشد .
پاميس دانهبندي شده كاربردهاي خاص و متنوعي در صنعت ساختمان و صنايع ديگر دارد ، چنانچه استفاده از اين محصول باعث كم شده هزينه ، بالا بردن ضريبهاي اطمينان و قابليتهاي خاص فيزيكي و شيميايي ميگردد . ويژگيهاي منحصر به فرد اسکور یابه انضمام ساختمان حجرهاي و توان سايندگي بالا سبب گرديده اسکوریاكاربردهاي مختلف و متنوعي در صنعت داشته باشد.
كاربرد عمده پاميسا در صنعت ساختمان بعنوان مصالح، در مصارف نهايي در تركيب و اجزاء سنگي بتن، روكش سطح جاده، نماي ساختمانها، تعمير و نگهداري و ساخت جاده و مكمل انواع ملاتها ميباشد .
البته ويژگيهاي خاص پاميس مانند وزن مخصوص كم ، استحكام تراكمي، ضرايب كشساني و پايداري در برابر آتش و ضريب حرارتي مناسب، نارسا بودن در برابر حرارت و صوت سبب شده تا پاميس در بتن ساختماني، قطعات پيشساخته و پركننده سبك كاربرد فراوان تري داشته باشد . پاميسيت نيز بعنوان يك ماده افزودني پوزولاني براي بتن كاربرد دارد چنانچه ميتواند مدت، توانايي و دوام بتن را افزايش و گرماي هيدراتاسيون را كاهش دهد.
با عنايت به تجربهاي بالغ بر ۱۵۰ سال كه جهان در استفاده از پاميس بدست آورده و با توجه به كاربردهاي متنوع و مدرني كه امروزه پوميس در صنعت ساختمان و عمليات عمراني ايفا ميكند قابليتهاي تفكيك شده مختلفي را براي اين محصول ميتوان ذكر كرد.
- پاميس به دليل داشتن حباب هاي ريز هوا عايق صدا ميباشد ومصرف آن در ساختمان باعث كاهش عالودگي صوتي ميشود .
- بسيار سبك است و بيش از ۵۰% سبكتر از ماسه ميباشد.
- ضريب كشساني مناسب و پايدار در مقابل آتش دارد .
- از نظر تركيب شيميايي همسازي بسيار خوبي با سيمان دارد.
- در تركيب با سيمان احتياج به افزودن ماسه نميباشد .
- در توليد قطعات پيش ساخته كه با دانه بندي (۱۲-۳) توليد ميشود احتياج به افزودن هيچ ماده ديگري به جز سيمان نيست .
- كيفيت نهايي محصولات با اين نوع پوميس به علت دانهبندي استاندارد شده و يكدست، بالاتر است.
- در برابر آسيبهاي طبيعي مانند خسارتهاي املاح، رطوبت، فشار خاك، مواد معدني درون خاك، مقاومت خوبي از خود نشان ميدهد.
- از مقاومت فشاري مناسبي برخوردار است.
- حمل و نگهداري آن ساده است و احتياج به مراقبت خاصي ندارد.
- اين محصول به دليل داشتن حباب هاي ريز هوا عايق حرارت ميباشد ومصرف آن در ساختمان باعث كاهش مصرف انرژي ميشود .
- توليد و فرآوري اين محصول كمترين آسيب را به طبيعت وارد ميكند

